Hôm nay, kiến thức theo năm tháng cùng bạn tìm hiểu Hệ Thống Xác Định và Hệ Thống Ngẫu Nhiên là gì? Hãy cùng tìm hiểu nào
Một hệ thống được gọi là xác định (deterministic) khi một đầu vào cụ thể luôn tạo ra một đầu ra duy nhất và lặp lại, không có sự thay đổi hay bất ngờ nào. Tư tưởng về tính xác định xuất phát từ triết học, cho rằng mọi sự kiện – bao gồm nhận thức, hành vi, quyết định và hành động của con người – đều là kết quả của một chuỗi nguyên nhân liên tục và không bị gián đoạn.
Ngược lại, một hệ thống được gọi là ngẫu nhiên (stochastic) khi cùng một đầu vào có thể dẫn đến nhiều kết quả đầu ra khác nhau, phụ thuộc vào yếu tố may rủi hoặc biến động ngẫu nhiên. Một quá trình ngẫu nhiên không hoàn toàn có thể dự đoán trước được; nó là sự kết hợp giữa các hành vi có thể dự đoán và các yếu tố ngẫu nhiên.
Ví dụ điển hình là trong y học: một bác sĩ có thể áp dụng cùng một phương pháp điều trị cho nhiều bệnh nhân mắc chung một loại bệnh, nhưng phản ứng của mỗi bệnh nhân có thể khác nhau. Điều này cho thấy y học là một quá trình ngẫu nhiên. Các lĩnh vực khác như chiến tranh, khí tượng học, và hùng biện cũng là ví dụ điển hình, nơi mà sự thành công hay thất bại khó lường trước, và luôn có yếu tố bất định cần được tính đến.